Provincie: Wan
Hoofdstad: Wan (Van); Gola Wanê (Wan meer); Achtamar (Akdamar)
Aantal inwoners: ± 87.000
Aantal oppervlakte: ± 21.000 KM2
Wan (Van)
Wan was in de 9e eeuw V.Chr. de hoofdstad van het koninkrijk Urartu. Deze stad was het centrum van het Armeense volk, die later in de 7e eeuw V. Chr. werd gedomineerd door de Meden & Koerden, en een eeuw later door de Perzen. Diverse volkeren vertegenwoordigen zich tegenwoordig door middel van verscheidene erfenissen. Deze stad, die tegenwoordig de moderne stad wordt genoemd, ligt op 5 km afstand van het Wan meer. In deze stad is een vesting te vinden met originele muren die ongeveer 2800 jaar oud zijn.
In de rotstige gebergten zijn looppaden die leiden naar een kasteel. Dit kasteel is in de 9e eeuw V.Chr. door koning Sardur gebouwd op een hoogte van 80 meter. Een van de merkwaardige bezienswaardigheden in deze omgeving is het rotsige graf van Argisti I. Van bovenaf gezien heeft het kasteel een langwerpige vorm en staat deze op een kalkstenen ondergrond. Vanaf deze vesting zijn nog enkele resten te zien van de oude stad en er bevinden zich verscheidene Urartianische koninklijke rotsgraven. De Urartianen waren op het gebied van de architectuur erg bekwaam; ze maakten de meest unieke tempels, paleizen, kastelen en waterwegen. Sommige eilanden hebben kerken en kathedralen die gebouwd zijn op bergen die het meer omringen. Wat ook opvalt in deze oude stad zijn de vele moskeeën, die onder andere door Koerden in de Ottomaanse tijd gemaakt zijn. Enkele voorbeelden zijn de Ulu Moskee, de Pasha Husrev Moskee, de Moskee van Kaya Celebi en Ikiz Kumbets.
Wan Meer (Gola Wanê)
Het meer van Wan wordt wegens de schoonheid van het omringende landschap vaak de “Parel van het oosten genoemd”. Een andere uitdrukking is “Wan voor deze wereld, geloof voor de volgende”. Dit meer vormt namelijk een prachtig contrast met de bergen die het omringen. Het helderblauwe water wordt gevormd door het hoge sodagehalte. Het meer heeft vier eilanden, in het noorden Gadir (Yaka), deze is ook de grootste, Carpanak in het oosten en in het zuiden Achtamar en Atrek. De naam Wan is gegeven door de Koerden die hier eeuwenlang wonen en is de op twee na grootste meer van het Midden-Oosten.
Achtamar (Akdamar)
41 km ten Zuid-Westen van Wan bevindt zich het eiland Achtamar. Dit eiland is het belangrijkste eiland en heeft haar naam te danken aan een Koerdische legendarische edelman. De edelman was verliefd op een vrouw genaamd Tamar die op het eiland woonde. Elke avond bezocht hij haar op het eiland tot zijn schip in een stormachtige nacht zonk waarop hij Ach’Tamar zei. Het eiland heeft haar naam hieraan te danken.
Op dit eiland staat een kerk uit de 10e eeuw met het heilige kruis op het buitenblad gegraveerd en teksten uit het Oude Testament met figuren van Daniël. Het meest indrukwekkende van dit kerkje is dat het in goede staat is gebleven. De Koerdische inwoners van Wan hebben dit kerkje uit respect voor het Armeense volk in goede staat gehouden. Van de binnenzijde van het kerkje is er, in tegenstelling tot de buitenkant, helaas weinig overgebleven. De Koerdische inwoners hebben de Turkse regering zover gekregen dit gebouw te restaureren.
Van bovenaf gezien heeft het de vorm van een Grieks kruis met een twaalfkantige koepel met drie ingangspoorten. Aan de kerk is te zien dat het gebouwd is in de Armeense traditionele stijl. Tegenwoordig wordt de kerk als museum gebruikt.